Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina odbywa się co pięć lat. Na pytanie, co ile lat jest konkurs chopinowski, odpowiadamy liczbą pięć: równy rytm liczy się od 1955 roku, wcześniej odstępy bywały inne. XIX edycja zamknęła się 23 października 2025 roku. Kolejna, XX, jest planowana na 2030 rok.
W 2026 roku konkursu w Warszawie nie ma i nie będzie go przez kilka najbliższych sezonów szkolnych. Dla nauczycieli, rodziców i uczniów szkół muzycznych to odcinek między dwiema datami, które da się wpisać w plan nauki. Stulecie pierwszej edycji przypada na 2027 rok. Obchody rozciągnięto od października 2025 do XX edycji.
Niżej są lata 1927–1960, moment ustabilizowania pięcioletniego rytmu, przesunięcie pandemiczne i miejsce, w którym szukać terminu zapisów. Osobno liczymy, które edycje mieszczą się w widełkach wieku uczestnika.
Pierwsze konkursy i przerwy
Między 23 a 30 stycznia 1927 roku w Filharmonii Warszawskiej zagrało 26 pianistów z ośmiu krajów. Inicjatorem był pianista i pedagog Jerzy Żurawlew, patronat objął prezydent Ignacy Mościcki. Konkurs pomyślano od razu jako wydarzenie powtarzane.
Druga edycja przyszła zgodnie z tym zamysłem: 6–23 marca 1932. Trzecia trwała od 21 lutego do 12 marca 1937. Pięć lat, potem znowu pięć. Czwarta miała wypaść w 1942 roku. Wojna ją skreśliła.
Do sali konkurs wrócił w 1949 roku, w stulecie śmierci Chopina, dwanaście lat po trzeciej edycji. Trwał od 15 września do 15 października. Odbudowany gmach filharmonii jeszcze nie stał, więc przesłuchania szły w budynku teatru „Roma” przy ulicy Nowogrodzkiej, nie przy Jasnej.
Następna przerwa była budowlana. Nową salę otwarto 21 lutego 1955 roku i tego dnia zainaugurowano V Konkurs, który ciągnął się przez luty i marzec. Od edycji z 1949 roku minęło sześć lat, nie pięć. Od tej inauguracji przesłuchania mają stały adres: Filharmonię Narodową.
Pięcioletni rytm konkursu
Od 1955 roku lata konkursu układają się w siatkę końcówek 0 i 5: 1960, 1965, 1970 i dalej co pięć lat. Trzy edycje przedwojenne oraz konkursy z 1955, 1960 i 1965 roku grano zimą, blisko urodzin Chopina 22 lutego. VI konkurs trwał od 22 lutego do 13 marca 1960, VII w tych samych dniach roku 1965.
Zimowy termin porzucono przy VIII edycji, granej 7–25 października 1970. Od tamtej pory konkurs siedzi jesienią, wokół 17 października, dnia śmierci Chopina. Tego dnia w bazylice św. Krzyża wykonywane jest Requiem Mozarta. W opisach przeprowadzki z zimy na jesień powtarza się prozaiczny powód: jurorzy i uczestnicy często chorowali o przedwiośniu.
W latach 1960–2005 konkurs organizowało Towarzystwo im. Fryderyka Chopina. Od edycji 2010 roku prowadzi go Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Na stronach Instytutu historia jest ujęta wprost: konkurs miał się odbywać co pięć lat, przed wojną ten rytm utrzymano, a sześcioletnia przerwa po 1949 roku wynikała z odbudowy Filharmonii Narodowej.
| Edycja | Rok | Odstęp | Pora roku |
|---|---|---|---|
| I | 1927 | pierwsza edycja | styczeń |
| II | 1932 | 5 lat | marzec |
| III | 1937 | 5 lat | luty–marzec |
| planowana IV | 1942 | nie odbyła się | — |
| IV | 1949 | 12 lat od 1937 | wrzesień–październik |
| V | 1955 | 6 lat | luty–marzec |
| VI i VII | 1960, 1965 | po 5 lat | luty–marzec |
| VIII–XVII | 1970–2015 | po 5 lat | jesień, wokół 17 października |
| XVIII | 2021, plan 2020 | 6 lat od 2015 | październik |
| XIX | 2025 | 4 lata od 2021 | 2–23 października |
| XX | 2030 | plan: 5 lat | rok ogłoszony, dni jeszcze nie |
Źródła: daty dzienne edycji I–XV za spisem monografii „Chopinowskie igrzysko” (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego); zasada cyklu i przerwa po 1949 roku — Narodowy Instytut Fryderyka Chopina; otwarcie gmachu 21 lutego 1955 — Filharmonia Narodowa; harmonogram XIX edycji oraz zapowiedź roku 2030 — Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, komunikaty z 2025 roku. Stan na 2026.
Najmocniejszy zarzut wobec zdania „konkurs jest co pięć lat” brzmi tak: między 2021 a 2025 minęły cztery lata, więc reguła pękła. XVIII edycja była jednak konkursem roku 2020, przesuniętym o dwanaście miesięcy, a nie nowym punktem startowym. Kto doda pięć do 2021, dostanie 2026 i pustą salę. Po 2025 przychodzi 2030, nie 2026, bo wrócono do siatki lat kończących się na 0 i 5.
Przesunięcia w XXI wieku
W tym stuleciu siatka pękła raz, przez pandemię COVID-19. XVIII Konkurs miał się odbyć w październiku 2020. Organizator przeniósł go dokładnie o rok, po konsultacjach z Ministerstwem Zdrowia i Głównym Inspektorem Sanitarnym. W uzasadnieniu podał dwie rzeczy: duże ryzyko, że jesienią 2020 nie da się grać przy publiczności, oraz warunki przygotowań. Zakwalifikowani pianiści nie mieli swobodnego dostępu do instrumentów odpowiedniej klasy ani lekcji z profesorami na żywo.
Dodatkowego naboru nie ogłoszono. Eliminacje przeszły na kwiecień 2021, przesłuchania główne na październik 2021. XIX edycji już nie ruszano: trwała od 2 do 23 października 2025, eliminacje od 23 kwietnia do 4 maja. Od XVIII dzieliły ją cztery lata kalendarzowe i pięć lat pierwotnego planu, od 2020 do 2025. Przejścia na cykl trzyletni albo coroczny nie było.
Najbliższa edycja i zapisy
XX edycja ma się odbyć w 2030 roku w Filharmonii Narodowej. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, otwierając obchody stulecia przy XIX konkursie, wskazało ten rok jako ich zamknięcie. Dnia rozpoczęcia regulamin XX edycji jeszcze nie podał. Wzorzec ostatnich dekad jest październikowy: XIX konkurs trwał od 2 do 23 października, z finałami 18–20 października. Dzień 17 października zostawiono na uroczystości rocznicowe.
Zapisy do XIX edycji przyjmowano od 1 października 2024 do 12 stycznia 2025. W komunikacie z otwarcia resort kultury podał 642 zgłoszenia z 54 krajów; wcześniejsza nota tego samego ministerstwa mówiła o 641 osobach z 58 krajów. Różnica nie zmienia skali naboru. Eliminacje zgromadziły 162 pianistów z 28 krajów. Do I etapu weszły 84 osoby z 19 krajów, w tym 13 z Polski.
Układ XIX edycji — zgłoszenia jesienią roku poprzedniego, eliminacje wiosną, około trzech tygodni przesłuchań w październiku — jest na razie jedynym świeżym wzorem. Regulamin 2030 może przesunąć dni. Roku nie powinien ruszyć, dopóki organizator nie ogłosi inaczej. Terminu szukamy w oficjalnych ogłoszeniach organizatora, nie w przedruku sprzed kilku sezonów.
W ostatnich edycjach startują osoby od 16 do 30 lat. W całym ciągu konkursów granice bywały trochę inne: najmłodszy uczestnik miał 16 lat, najstarszy 32. Przed zapisami sprawdzamy regulamin danej edycji, nie pamięć z poprzedniej.
Obok działa inne wydarzenie o podobnej nazwie. 54. Ogólnopolski Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina jest zaplanowany na 29 listopada–6 grudnia 2026 roku na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina. Jego rytm nie odpowiada na pytanie o międzynarodowy konkurs w Filharmonii Narodowej.
Najczęstsze pytania o cykl
- Co ile lat konkurs wypadał w całej historii? Przed wojną co pięć lat: 1927, 1932, 1937. Potem 12 lat do 1949, sześć lat do 1955 i od tamtej pory co pięć lat, z jednym rocznym poślizgiem 2020 na 2021.
- Czy zawsze było co pięć lat? Zamysł był pięcioletni od początku, ale wojna, odbudowa sali i pandemia dały trzy odstępstwa: brak roku 1942, przerwę 1949–1955 i edycję 2021 zamiast 2020.
- Kiedy następna edycja i skąd wziąć termin? Rok to 2030, miejsce to Filharmonia Narodowa. Dni i okno zapisów ogłasza organizator. Przy XIX edycji zgłoszenia szły od października roku poprzedniego do stycznia roku konkursu.
- Dlaczego daty ruszyły się ostatnio? Wyłącznie przez COVID-19. Konkurs 2020 przeniesiono o rok, bo publiczność i przygotowanie pianistów były wtedy niepewne. Potem wrócono do dawnej siatki, stąd 2025, a nie 2026.
Te cztery odpowiedzi układają lata 1927–2030 bez listy laureatów. Rok edycji da się sprawdzić wcześniej niż nazwisko zwycięzcy.
Co to znaczy dziś
Dla szkoły muzycznej pięcioletni rytm jest planem pracy, nie ozdobą jednego sezonu. Uczeń w widełkach 16–30 lat zdąży podejść do dwóch, czasem trzech edycji, więc etiuda, mazurki i koncert rozkładają się na kilka lat nauki. Październikowy termin wpada w środek roku szkolnego, a otwarte transmisje etapów dają lekcję słuchania bez wyjazdu do Warszawy.
Weźmy ucznia urodzonego w 2012 roku. W roku 2030 kończy 18 lat, w 2035 kończyłby 23, w 2040 kończyłby 28. Jeśli siatka końcówek 0 i 5 zostanie utrzymana, są to trzy możliwe starty. Ogłoszony jest na razie tylko rok 2030. Odejmowanie roku edycji od roku urodzenia jest sitem wstępnym: czy wiek liczy się w dniu zgłoszenia, czy w dniu przesłuchań, rozstrzyga regulamin.
Rocznik 2008 liczy ciaśniej. W 2025 roku taki pianista miał 17 lat, w 2030 ma 22, w 2035 miałby 27, a w 2040 kończyłby 32 i przy dzisiejszej granicy 30 lat odpadał. Zostają dwie edycje, nie trzy. W szkole patrzymy na najbliższy rok kończący się na 0 albo 5, nie na hasło „za pięć lat”. W 2026 roku te pięć lat wypada na 2031, a konkursu w 2031 siatka nie przewiduje.
Jeśli zapisy pójdą śladem XIX edycji, otworzą się jesienią 2029 roku i zamkną na początku 2030, na wiele miesięcy przed październikiem. Kto pierwszy raz otwiera regulamin w wakacje roku konkursowego, trafia na termin eliminacji, który jest już spóźniony.
Dodaj komentarz