W 2026 roku do egzaminu ósmoklasisty zgłoszono 393 338 uczniów z 12 953 szkół, a arkuszy przygotowano 1 180 011. Osobą, która odpowiada za organizację tego egzaminu w szkole, nie jest wybrany uczeń, tylko dyrektor jako przewodniczący zespołu egzaminacyjnego. Przewodniczący po głosowaniu albo po powołaniu oznacza więc co innego na apelu, co innego w sali egzaminacyjnej i co innego na sesji rady gminy.
Słownik języka polskiego PWN podaje dwa znaczenia: osoba, która przewodniczy obradom, oraz zwierzchnik zespołu. W szkole oba znaczenia nakładają się na siebie, a przepisy rozdzielają je precyzyjnie. Samorząd mówi w imieniu uczniów. Zespół egzaminacyjny pilnuje arkuszy, czasu i samodzielnej pracy. Rada gminy stanowi, lecz jej przewodniczący nie zastępuje wójta.
Poniżej zebrano definicję, historię wyrazu, zasady wyboru w szkole, obowiązki po stronie egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2025/2026 oraz różnicę wobec przewodniczącego rady gminy. Terminy podano według komunikatu Centralnej Komisji Egzaminacyjnej na 2026 rok.
Kim jest przewodniczący po wyborze
Wyraz pochodzi od czasownika „przewodniczyć” i przyrostka imiesłowowego. Słowniki odnotowują go od drugiej połowy XIX wieku; wcześniej podobną rolę pełnił przewodnik, który z czasem zawęził znaczenie do osoby oprowadzającej. Forma żeńska brzmi przewodnicząca. Odmiana męska idzie przez przypadki: przewodniczącego, przewodniczącemu, przewodniczącym, w liczbie mnogiej przewodniczący i przewodniczących.
Wybór albo powołanie nie tworzy samodzielnej władzy. Przewodniczący po objęciu funkcji działa w granicach regulaminu, statutu albo ustawy. Może prowadzić zebranie, podpisywać pismo i reprezentować gremium, ale nie może zmienić oceny, budżetu gminy ani arkusza egzaminacyjnego. Tam, gdzie głosowanie kończy się remisem, część regulaminów szkolnych daje mu głos rozstrzygający. Ustawa o samorządzie gminnym takiej furtki nie przewiduje: przewodniczący rady organizuje pracę rady i prowadzi obrady, a uchwały podejmuje rada.
Dwa znaczenia w jednym tytule
Pierwsze znaczenie dotyczy przebiegu spotkania: kto udziela głosu, stwierdza kworum i zamyka obrady. Drugie dotyczy ciągłej funkcji: kto kieruje samorządem, komisją albo zespołem między posiedzeniami. W polskiej szkole oba spotykają się w jednej osobie tylko wtedy, gdy regulamin tak stanowi. Przewodniczący klasy bywa organem oddziału. Przewodniczący samorządu uczniowskiego bywa organem szkoły. Dyrektor bywa przewodniczącym zespołu egzaminacyjnego z mocy ustawy, bez wyborów uczniowskich.
Co zmienia się po wyborach w szkole
Prawo oświatowe stanowi, że w szkole i placówce działa samorząd uczniowski, a tworzą go wszyscy uczniowie, nie tylko wybrani. Zasady wybierania i działania organów określa regulamin uchwalany przez ogół uczniów w głosowaniu równym, tajnym i powszechnym. Regulamin nie może być sprzeczny ze statutem. Organy samorządu są jedynymi reprezentantami ogółu uczniów. To zdanie odcina praktykę, w której „przewodniczącego” wskazywałby wychowawca albo dyrektor poza trybem z regulaminu.
Samorząd może przedstawiać radzie szkoły, radzie pedagogicznej i dyrektorowi wnioski oraz opinie we wszystkich sprawach szkoły. Ustawa wymienia w szczególności prawo do zapoznania się z programem nauczania, do jawnej i umotywowanej oceny, do organizacji życia szkolnego, do redagowania gazety, do działalności kulturalnej, oświatowej, sportowej i rozrywkowej w porozumieniu z dyrektorem oraz prawo wyboru nauczyciela pełniącego rolę opiekuna. Wolontariat także wymaga porozumienia z dyrektorem. Samorząd może wyłonić ze swojego składu radę wolontariatu.
Przed wyborami oddział nie ma organu, który mógłby mówić w jego imieniu wobec prezydium szkoły. Po tajnym głosowaniu zgodnym z regulaminem przewodniczący klasy zbiera stanowisko oddziału i przekazuje je przewodniczącemu samorządu. Ten, jako organ przewidziany regulaminem, może wnieść opinię do dyrektora i rady pedagogicznej. Zmianę daje tryb z ustawy i regulaminu, a nie sama opaska albo miejsce przy biurku na apelu.
Klasa i cała szkoła
Ustawa nie narzuca nazw stanowisk. Przewodniczący, zastępca, sekretarz i skarbnik pojawiają się w regulaminach szkolnych, zwykle uchwalanych na początku roku. Kadencja bywa roczna, od wyborów do wyborów, często we wrześniu albo październiku. Opiekunem jest nauczyciel wybrany przez samorząd, nie dowolnie przydzielony. Pisma wychodzące podpisuje zwykle przewodniczący, a zwolnienie z lekcji na zebranie, jeśli regulamin je przewiduje, wydaje opiekun, nie sam uczeń.
Typowa pomyłka polega na utożsamieniu przewodniczącego klasy z przewodniczącym szkoły. Pierwszy reprezentuje oddział wewnątrz samorządu. Drugi reprezentuje ogół uczniów na zewnątrz, w granicach regulaminu. Żaden z nich nie zastępuje dyrektora w sprawach ocen, kar i organizacji egzaminu.
Jakie obowiązki ma przewodniczący po stronie egzaminu
Ustawa o systemie oświaty stanowi, że za organizację i przebieg egzaminu ósmoklasisty oraz egzaminu maturalnego w danej szkole odpowiada dyrektor. Dyrektor jest przewodniczącym zespołu egzaminacyjnego. Gdy choroba albo inna ważna przyczyna uniemożliwia mu udział, przewodniczącym może być osoba wskazana przez dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. Uczeń pełniący funkcję w samorządzie nie wchodzi w tę rolę.
W terminie głównym 2026 roku egzamin ósmoklasisty w szkołach dla dzieci i młodzieży trwa od 11 do 13 maja, codziennie od godziny 9:00. Język polski zajmuje 150 minut, matematyka 125 minut, język obcy nowożytny 110 minut. Dostosowanie może przedłużyć pracę najwyżej o 45, 40 i 35 minut. Wyniki oraz zaświadczenia szkoły otrzymują do 3 lipca 2026 roku; tego dnia wyniki poznają też zdający. Termin dodatkowy przypada na 8–10 czerwca 2026 roku. Angielski zadeklarowało 98,4 procent zgłoszonych, niemiecki 1,2 procent.
Przewodniczący zespołu egzaminacyjnego albo upoważniony nauczyciel przekazuje uczniom kluczowe informacje nie później niż do 11 lutego 2026 roku: harmonogram, przedmioty, czas, zakres umiejętności i możliwość wglądu do sprawdzonej pracy. Członków zespołu powołuje się do 11 marca, a zespoły nadzorujące w salach oraz ich przewodniczących do 13 kwietnia. W skład zespołu nadzorującego wchodzi co najmniej dwóch nauczycieli, w tym co najmniej jeden zatrudniony w szkole, w której odbywa się egzamin; ten nauczyciel jest przewodniczącym zespołu w sali. Zadaniem zespołu jest samodzielna praca zdających.
Dzień arkusza
Rano przewodniczący zespołu egzaminacyjnego albo upoważniony członek odbiera przesyłkę z materiałami i sprawdza, czy nie została naruszona. Naruszenie albo niezgodność z zapotrzebowaniem wymaga niezwłocznego powiadomienia dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. W sali przewodniczący zespołu nadzorującego, w obecności przedstawiciela zdających, odbiera pakiety. Po poleceniu zdający sprawdza instrukcję, kompletność arkusza i naklejkę z numerem PESEL. Zakończenie pracy wcześniej niż na 10 minut przed czasem zgłasza się podniesieniem ręki; członek zespołu sprawdza kompletność w obecności ucznia.
Czym przewodniczący rady różni się od wójta
Ustawa o samorządzie gminnym oddziela organ stanowiący od wykonawczego. Rada wybiera ze swego grona przewodniczącego i od jednego do trzech wiceprzewodniczących bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu, w głosowaniu tajnym. Zadaniem przewodniczącego jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad. Może wyznaczyć do tych zadań wiceprzewodniczącego. Przy nieobecności obu funkcję pełni wiceprzewodniczący najstarszy wiekiem.
Odwołanie następuje na wniosek co najmniej jednej czwartej ustawowego składu, w tym samym trybie co wybór. Rezygnację rada przyjmuje uchwałą nie później niż w ciągu miesiąca; brak uchwały oznacza przyjęcie rezygnacji z upływem ostatniego dnia tego miesiąca. Jeśli w ciągu 30 dni nie wybrano następcy, sesję w celu wyboru zwołuje wojewoda, na dzień przypadający w ciągu 7 dni po tym terminie. Budżet, podatki i absolutorium należą do rady, a bieżące wykonanie do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Przewodniczący po wyborze na sesji nie staje się więc „szefem gminy”.
Co to znaczy dziś
Rozdzielenie tytułów, które w XIX wieku zlały się w jednym wyrazie, w szkole 2026 roku chroni i ucznia, i egzamin. My w redakcji czytamy ten podział jako lekcję ustroju w miniaturze: kto reprezentuje, kto prowadzi obrady, a kto odpowiada za procedurę, to trzy różne odpowiedzi na pytanie, kim jest przewodniczący po głosowaniu. Nauczyciel, który na godzinie wychowawczej zrówna opaskę samorządu z uprawnieniem do „załatwienia” oceny albo terminu egzaminu, miesza organy, które ustawa świadomie rozdzieliła.
Konkretna kolejność w roku szkolnym 2025/2026 wygląda tak. We wrześniu oddział wybiera samorząd klasowy według regulaminu. Szkoła wybiera organy samorządu głosowaniem równym, tajnym i powszechnym. Do 11 lutego 2026 roku przewodniczący zespołu egzaminacyjnego, czyli dyrektor albo upoważniony nauczyciel, przekazuje ósmoklasistom harmonogram. Do 11 marca powołuje członków zespołu, do 13 kwietnia zespoły nadzorujące. W dniach 11–13 maja, od 9:00, sala pracuje pod przewodniczącym zespołu nadzorującego: 150, 125 i 110 minut. Zaświadczenia idą do szkoły do 3 lipca 2026 roku.
Jeśli uczeń kończy arkusz z matematyki o 10:40, a czas biegnie do 11:05, nie oddaje pracy sąsiadowi ani nie wychodzi samodzielnie. Podnosi rękę. Przewodniczący zespołu nadzorującego albo członek zespołu sprawdza komplet przy stoliku i odnotowuje odbiór. Ta kolejność, a nie tytuł z apelu, decyduje, czy praca trafi do okręgowej komisji egzaminacyjnej jako ważna.
Dodaj komentarz