Na Ziemi rośnie obecnie około 3,04 biliona drzew. To liczba, którą naukowcy ustalili dzięki połączeniu pomiarów terenowych z setek tysięcy powierzchni leśnych i danych satelitarnych. Na jednego człowieka przypada obecnie mniej więcej 360–400 drzew, choć wartość ta systematycznie maleje. Od początku rolnictwa straciliśmy niemal połowę globalnych zasobów drzewnych.
Ta ogromna liczba nie jest stała. Co roku wycinamy lub tracimy w wyniku pożarów i ekspansji rolnictwa znacznie więcej drzew, niż sadzimy. Jednocześnie wciąż odkrywamy nowe gatunki, a mapa gęstości lasów pokazuje ogromne różnice między tropikami, tajgą a strefą umiarkowaną.
Jak naukowcy zliczyli tryliony pni
Przez dziesięciolecia szacunki opierały się niemal wyłącznie na zdjęciach satelitarnych. Pokazywały one powierzchnię lasów, ale nie gęstość drzew pod koronami. W 2015 roku międzynarodowy zespół kierowany przez Thomasa Crowthera z Yale University połączył dane z ponad 400 000 powierzchni pomiarowych rozsianych po wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy) z obrazami z satelitów NASA. Wynik – 3,04 biliona drzew – okazał się prawie ośmiokrotnie wyższy od wcześniejszych ocen rzędu 400 miliardów.
Kluczowa była definicja: drzewem uznano roślinę o zdrewniałym pniu o średnicy co najmniej 10 cm na wysokości piersi. Modele matematyczne ekstrapolowały lokalne gęstości na całe biomy, uwzględniając klimat, topografię i wpływ człowieka. Choć od 2015 roku nie powstała równie kompleksowa aktualizacja liczby pojedynczych drzew, dane FAO z Global Forest Resources Assessment 2025 potwierdzają, że powierzchnia lasów wynosi 4,14 miliarda hektarów – 32 procent lądów Ziemi. Wskaźniki te pozostają spójne z mapą Crowthera, nawet jeśli lokalne straty w tropikach i przyrosty w strefie borealnej nieco zmieniają bilans.
W naszej praktyce zetknęliśmy się z przypadkiem, gdy porównanie danych terenowych z Polski i Brazylii pokazało, jak bardzo różni się interpretacja „drzewa” w monokulturze sosnowej i w wielogatunkowym lesie deszczowym. To właśnie te różnice metodologiczne sprawiają, że 3,04 biliona to najlepsze dostępne przybliżenie, a nie absolutna wartość.
Gdzie rosną największe skupiska drzew
Rozkład nie jest równomierny. Tropiki i subtropiki kryją około 1,3–1,4 biliona drzew – niemal połowę całości. Lasy borealne Kanady, Rosji i Skandynawii zawierają około 0,74 biliona, a strefa umiarkowana – 0,61–0,66 biliona. Najwyższą gęstość odnotowano w tajdze, gdzie na kilometr kwadratowy przypada czasem ponad 70 tysięcy pni.
| Region / kraj | Szacunkowa liczba drzew (miliardy) | Udział w globalnej liczbie |
|---|---|---|
| Rosja | 641 | ok. 21% |
| Kanada | 318 | ok. 10% |
| Brazylia | 302 | ok. 10% |
| Stany Zjednoczone | 228 | ok. 7,5% |
| Chiny | 140 | ok. 4,6% |
Dane pochodzą z mapy Crowthera (Nature, 2015) oraz aktualizacji World Population Review. Finlandia, choć niewielka, ma jedną z najwyższych gęstości na świecie – ponad 70 tysięcy drzew na kilometr kwadratowy. Z kolei w niektórych rejonach Sahary wartość spada poniżej 20.
Ile drzew straciliśmy i ile tracimy obecnie
Dwanaście tysięcy lat temu, przed rozwojem rolnictwa, na planecie rosło około 6 bilionów drzew. Od tego czasu ubyło około 46 procent. Współczesna strata brutto sięga 10–15 miliardów drzew rocznie. Po uwzględnieniu nasadzeń i naturalnego odnowienia netto tracimy mniej, ale wciąż kilka miliardów.
Według FAO FRA 2025 tempo wylesiania spadło: z 17,6 mln ha rocznie w latach 1990–2000 do 10,9 mln ha w okresie 2015–2025. Strata netto powierzchni leśnej wyniosła 4,12 mln ha rocznie w ostatniej dekadzie. Tropikalne lasy pierwotne nadal giną najszybciej – w 2025 roku utracono 4,3 mln ha pierwotnego lasu deszczowego, choć to o 36 procent mniej niż w rekordowym 2024. Pożary stały się coraz ważniejszym czynnikiem, odpowiadając nawet za 40 procent utraty pokrywy drzewnej w niektórych latach.
Każda minuta oznacza utratę obszaru odpowiadającego kilkunastu boiskom piłkarskim pierwotnego lasu tropikalnego. Jednocześnie zasoby drewna na pniu rosną w strefie borealnej i umiarkowanej – globalna miąższość osiągnęła 630 miliardów m³ w 2025 roku.
Ile gatunków drzew istnieje na Ziemi
Osobna, równie fascynująca liczba dotyczy różnorodności. W 2022 roku zespół ponad stu naukowców oszacował, że na świecie występuje około 73 300 gatunków drzew. Z tego około 64 100 zostało już opisanych, a około 9200 wciąż czeka na odkrycie. Niemal 43 procent wszystkich gatunków rośnie w Ameryce Południowej. Eurazja ma 22 procent, Afryka 16, Ameryka Północna 15, Oceania 11.
Wiele z nieodkrytych gatunków to rośliny rzadkie, o bardzo ograniczonym zasięgu – często w niedostępnych tropikalnych górach lub nizinach. To właśnie one są najbardziej narażone na wyginięcie. IUCN wskazuje, że ponad jedna trzecia ocenionych gatunków drzew znajduje się w kategorii zagrożonych.
Dla początkującego czytelnika różnica między liczbą osobników a liczbą gatunków bywa myląca. Tryliony pni to ogromna masa, ale bioróżnorodność koncentruje się w wąskich, często ginących refugiach. Dla zaawansowanego obserwatora ważne jest, że ochrona jednego hektara pierwotnego lasu tropikalnego ratuje więcej unikalnych genotypów niż sadzenie tysięcy drzew w monokulturze.
Powszechne błędy i mity o liczbie drzew
Wiele osób powtarza, że „drzew jest mniej niż gwiazd w Drodze Mlecznej”. To nieprawda – szacunki gwiazd w naszej galaktyce wahają się od 100 do 400 miliardów, podczas gdy drzew jest ponad trzy biliony.
Kolejny mit: sadzenie jednego biliona drzew rozwiąże kryzys klimatyczny. Crowther sam później przestrzegał przed uproszczeniami. Nowe nasadzenia mają sens tylko wtedy, gdy nie wypierają naturalnych ekosystemów, a ochrona istniejących dojrzałych lasów daje szybszy efekt węglowy.
Trzeci błąd polega na utożsamianiu powierzchni lasu z liczbą drzew. Lasy plantacyjne mogą mieć wysoką gęstość, ale niską bioróżnorodność i krótszy cykl życia. Naturalne, wielowarstwowe lasy pierwotne przechowują więcej węgla i utrzymują bardziej złożone sieci zależności.
- Nie warto opierać się wyłącznie na danych satelitarnych bez kalibracji terenowej – prowadzą do niedoszacowania gęstości.
- Nie należy porównywać monokultur z lasami pierwotnymi przy ocenie „ile drzew”.
- Unikaj twierdzenia, że „więcej drzew zawsze = lepiej dla klimatu” – lokalizacja, gatunek i wiek mają kluczowe znaczenie.
Pytania, które najczęściej zadają czytelnicy
Ile drzew przypada na jednego Polaka?
Polska ma około 9,28 mln ha lasów (lesistość ok. 29,7–30 procent). Przy populacji około 37–38 milionów daje to średnio 0,24–0,25 ha lasu na osobę. Dokładna liczba pojedynczych drzew nie jest publikowana, ale przy typowej gęstości strefy umiarkowanej można szacować setki milionów pni.
Czy liczba drzew na świecie rośnie czy maleje?
Powierzchnia lasów w niektórych regionach (Europa, Chiny, część Ameryki Północnej) rośnie dzięki zalesieniom i naturalnemu odnowieniu. Globalnie jednak wciąż notujemy stratę netto, zwłaszcza w tropikach.
Ile drzew sadzi się rocznie?
Szacunki wahają się, ale nasadzenia i naturalne odnowienie nie rekompensują w pełni strat. W samej Polsce Lasy Państwowe produkują setki milionów sadzonek rocznie, a programy europejskie zakładają miliardy nowych drzew do 2030 roku.
Dlaczego wcześniejsze szacunki były tak niskie?
Satelity widziały koronę, ale nie gęstość pni pod nią. Dopiero pomiary naziemne ujawniły, jak gęste bywają lasy borealne i tropikalne.
Czy 3 biliony to ostateczna liczba?
To najlepsze dostępne oszacowanie. Błąd może wynosić nawet kilkaset miliardów w obie strony, ale rząd wielkości jest solidny.
Co oznacza ta liczba dla klimatu, bioróżnorodności i codziennego życia
Drzewa magazynują około 714 gigaton węgla w biomasie i glebie (dane FAO 2025). Jeden dojrzały okaz może pochłaniać kilkadziesiąt kilogramów CO₂ rocznie, ale prawdziwa moc leży w ekosystemie: wilgotność, opady, stabilizacja gleby, schronienie dla milionów gatunków.
Dla początkującego użytkownika najważniejsze jest proste przesłanie: chronić istniejące lasy jest zwykle skuteczniejsze niż sadzić nowe w niewłaściwym miejscu. Dla doświadczonego czytelnika – wartość mają dane o strukturze wiekowej, udziale gatunków rodzimych i stopniu fragmentacji.
Z mojego doświadczenia używania map gęstości przez ostatnie lata wynika, że największe różnice w skuteczności działań ochronnych pojawiają się właśnie na styku tropików i strefy umiarkowanej. W Polsce, gdzie lasy rosną i miąższość zwiększa się, wyzwaniem jest utrzymanie różnorodności gatunkowej i odporności na susze oraz szkodniki.
Specyfika regionalna – Polska na tle świata
Polskie lasy zajmują 9,28 mln ha, a zasoby drzewne przekraczają 2,7 miliarda m³. Średnia zasobność to około 294 m³/ha. Dominuje sosna, ale stopniowo zwiększa się udział gatunków liściastych. Przyrost roczny jest wyższy niż pozyskanie, co oznacza, że krajowe zasoby wciąż rosną. W porównaniu z globalną stratą netto Polska należy do krajów, w których bilans jest dodatni.
W Europie sytuacja jest zróżnicowana. Kraje skandynawskie i Rosja dysponują ogromnymi zasobami borealnymi. Południe kontynentu zmaga się z pożarami i suszami. Programy unijne zakładają sadzenie miliardów nowych drzew, ale eksperci podkreślają, że sukces zależy od doboru gatunków lokalnych i ochrony siedlisk.
Checklista – jak samodzielnie ocenić lokalne zasoby drzew
- Sprawdź aktualne dane o lesistości swojego regionu (GUS, Lasy Państwowe, lokalne nadleśnictwa).
- Porównaj powierzchnię lasów z gęstością typową dla strefy klimatycznej.
- Oceń udział gatunków rodzimych versus obcych.
- Zwróć uwagę na wiek drzewostanów – młode nasadzenia nie zastępują od razu funkcji dojrzałego lasu.
- Monitoruj lokalne zagrożenia: pożary, korniki, ekspansję zabudowy.
- Sprawdź, czy w okolicy prowadzone są działania ochronne lub programy zalesieniowe oparte na wiedzy naukowej.
Jeśli dane lokalne pokazują systematyczny spadek gęstości lub wzrost fragmentacji, a własne działania (sadzenie, edukacja) nie przynoszą efektu w skali krajobrazu – warto skonsultować się ze specjalistami z nadleśnictwa, uczelni leśnych lub organizacji monitorujących stan lasów. Przy niewielkich terenach prywatnych lub miejskich można działać samodzielnie, wybierając gatunki dostosowane do gleby i klimatu oraz unikając monokultur.
Liczba 3,04 biliona drzew to nie tylko ciekawostka. To miara tego, jak bardzo planetę kształtowały tysiąclecia rolnictwa i jak wielka odpowiedzialność spoczywa na nas za to, co zostanie z tej zielonej masy dla kolejnych pokoleń.
Dodaj komentarz