Strona ofertowa Wydawnictw Edukacyjnych WIKING
Jesteś
gościem portalu
Strona główna portalu
http://www.wiking.com.pl/index.php?site=testy_gim_historia_roz_1
http://www.wiking.edu.pl/sitemap.php
Powrót do poprzedniej stronyWersja do wydruku

Aleksander Jagiellończyk

Aleksander Jagiellończyk

Aleksander Jagiellończyk (1461–1506), wielki książę litewski od 1492 r., król polski od 1501 r., syn Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki; z dynastii Jagiellonów. Jako władca litewski toczył w latach 1492–941500–03 z Moskwą wojny, w wyniku których Litwa utraciła znaczne obszary na wschodzie. Klęski te skłoniły Litwinów do szukania wsparcia w Polsce. W 1499 r. zawarta została unia polsko-litewska w Wilnie, gdzie ustalono, że oba państwa będą udzielać sobie wzajemnej pomocy przeciw wrogom zewnętrznym. Po śmierci Jana Olbrachta (1501), Aleksander Jagiellończyk został powołany na tron polski. Rządy w Polsce rozpoczął od poważnych ustępstw wobec możnowładztwa, wystawiając akt mielnicki (1501), oddający całokształt spraw państwowych senatowi i stojącemu na czele senatu królowi. Spowodowało to ostry sprzeciw szlachty, na czele z Janem Łaskim, szczególnie że gdy król udał się na Litwę, magnateria nie potrafiła właściwie zarządzać państwem. Aleksander, powróciwszy do kraju po zawarciu rozejmu z Moskwą (1503), zwrócił się ku szlachcie aby odzyskać uprawnienia a także ograniczyć władzę możnowładców. Na sejmie w Piotrkowie (1504) zakazano łączenia wysokich godności w jednym ręku (incompatibilia), a rok później, w czasie sejmu radomskiego (1505), uchwalono konstytucję Nihil novi, obalającą akt mielnicki i zakazującą królowi wydawania ustaw bez zgody izby poselskiej i senatu. Otworzyło to szlachcie drogę do uzyskania przewagi w państwie. W 1506 r. zatwierdzony został przez Aleksandra tzw. Statut Łaskiego. Był to bardzo istotny dla określenia ustroju państwa, zbiór praw i przywilejów, opracowany przez Jana Łaskiego, kanclerza wielkiego koronnego i arcybiskupa gnieźnieńskiego. Aleksander Jagiellończyk zmarł w Wilnie w 1506 roku.

WAŻNE DATY:

1492-94

wojna litewsko-moskiewska

1499

unia Polski i Litwy w Wilnie

1500-03

wojna litewsko-moskiewska

1501

koronacja Aleksandra na króla Polski

1501

wystawienie aktu mielnickiego

1505

konstytucja Nihil novi

1506

ogłoszenie Statutu Łaskiego

 

 


Poczet królów i książąt polskich

Geografia | Język Polski | Historia | Przyroda | Biologia